Foehr.svg Tekst üüb Fering


Greenlun (üüb Greenluns: Kalaallit Nunaat [kalaːɬit nunaːt], üüb Deensk: Grønland [ˈgʀœnlanʔ]) as det gratst eilun faan a eerd. At eilun hiart efter a geografii tu Nuurd-Ameerika an as poliitisk en dial faan't köningrik Denemark. Det hee 55.860 lidj (2017)[1]. At hoodsteed faan't eilun as Nuuk.

Flag faan Greenlun

GeografiiBearbeiten

Koord faan Greenlun

Geograafisk LaagBearbeiten

Greenlun leit twesken 83°40' an 59°44' faan a nuurd tu a süüd an 73°10' an 11°19' faan waast tu a uast. De huuchst ponkt faan't eilun as Gunnbjørn Fjeld (3694 m). Öler berger san Mont Forel (3391 m) an Ejnar Mikkelsen Fjeld (3325 m). At eilun as seekssis grater üüs Tjiisklun.

Uun a nuurd leit det Arktisk Sia, uun a uast lei det Greenlun Sia, det Denemarkstruat an det Atlantisk Ootseaan, uun a süüd leit det Labrador Sia an uun a waast lei det Davis-Struat, det Baffin-Bocht an det Nares Struat.

Tu a nuurd an waast leit Kanada, tu a uast Svalbard (wat dial faan Noorweegen as) an tu a süüduast Islun.

LunskapBearbeiten

84% faan't eilun as mä is bedobet.

EilunenBearbeiten

Det gratst eilun faan Greenlun (bit üüb't feestlun) as Disko Eilun.

Indialing faan FerwaltingBearbeiten

Greenlun hee sant 1. Janewoore 2018 fiiw komuunen. At eilun hee uk tau regiuunen, wat nian gemeenden hee: Thule Air Base (üüb Greenluns: Pituffik [ˌpituˈvːik]) an de Norduast-Greenlun-Natschunaalpark (üüb Deensk: Grønlands Nationalpark). A komuunen san:

# Komuun Woopen Grate
(km²)
Lidj
(2020)[1]
Hoodsteed Sant Koord
1 Avannaata   522.700 10.726 Ilulissat 2018  
2 Kujalleq   32.000 6439 Qaqortoq 2009
3 Qeqertalik   62.400 6340 Aasiaat 2018
4 Qeqqata   115.500 9378 Sisimiut 2009
5 Sermersooq   635.600 23.123 Nuuk 2009

HistooreBearbeiten

At histoore faan't eilun begand mä't iinwaanring faan dön iarst Inuit föör amanbi 5000 juar. Lääder kaam a nuurdmaaner, diar am 1550 ütj ap tu nü ünkleeret grünjer ferswoon. At eilun wurd 1721 „welerütjfoon“ an faan deensken besiidlet. Sant 1. Mai 1979 hee Greenlun autonomii banen det deensk köningrik.

KwelenBearbeiten

  1. 1,0 1,1 1,2 Greenland, citypopulation.de