Amrum.pngTekst üüb Öömrang


Krüptografiimaskiin Enigma
Alan Turing sin maskiin uun Bletchley Park

Krüptografii (ualgriichisk κρυπτός kryptós, nordfriisk ferbürgen, ‚gehiam‘ an γράφειν gráphein, nordfriisk skriiw) as det wedenskap an technik, am informatjuun widjer tu dun, oober bluas tu jodiaren, diar det uungongt. Daalang befaadet det krüptografii ham uk algemianer mä informatjuunseekerhaid.

SteganografiiBewerke

Krüptografii (gehiamskraft) maaget det skrewenen för ööder lidj ei tu käänen. Hoker ei witj, hü det krüptograafisk informatjuun apliaset woort, koon mä det informatjuun niks began.

Steganografii woort brükt, am di wai faan't informatjuun tu fersteegen. Ööder lidj, diar det niks uungongt, skel goorei mäfu, dat diar auerhood en informatjuun schüürd wurden as.

Mualen faan krüptografiiBewerke

1. Bluas lidj, diar det uungongt, skel det informatjuun fu.
2. Det informatjuun skal akeroot so uunkem, üs det ufschüürd wurden as.
3. Diar skal iandüüdag tu käänen wees, faan hoker det informatjuun komt.
4. Bias dialnemern skel seeker wees, dat det informatjuun ufschüürd an uunkimen as.

TechnikBewerke

Uun a modern digitaal krüptografii spele primtaalen an at taalenteorii en grat rol. Arke enkelt byte woort efter reegeln, diar bluas a bedialagten kään, feranert.

Uun a Ööder Weltkriich jääw't noch nian digitaaltechnik, diar hed a Sjiisken en aperoot, di liket en skriiwmaskiin, en Enigma. Diarmä küd a soldooten mäenööder dial, saner dat öödern mäfung, huarauer. Man di Ingeluner Alan Turing hää 1940 en aperoot baud, am det krüptografii aptuliasin. An so wost a Ingelunern, wat a Sjiisken föörhed.

Luke uk diarBewerke

  Commonskategorii: Krüptografii – Saamlang faan bilen of filmer